The Ritual (2025)، به کارگردانی دیوید میدل و نویسندگی مشترک با انریکو ناتاله، بر پایهی داستان واقعی «ایما اشمیت» (Emma Schmidt) ساخته شده است. Wikipedia+2Auralcrave+2 فیلم روایتگر تلاش دو کشیش، پدر تئوفیلوس ریزینگر (Al Pacino) و پدر جوزف استیگر (Dan Stevens)، برای انجام مراسم تبعید شیاطین از ایما است که خانوادهاش به دلیل بروز نشانههایی که نتوانستهاند با درمان پزشکی رفع شوند، به کلیسا پناه بردهاند.
۱. شخصیتها و وضعیت روانی
الف) ایما اشمیت
-
ایما در فیلم ویژگیهایی از اختلال روانی را نشان میدهد: تشنجهای شبانه، رفتارهای خشونتآمیز، صحبت به زبانهایی که نمیداند، انزجار شدید نسبت به نمادهای مقدس.
-
این موقعیتها از نظر روانشناختی میتواند به چند تعبیر برگردد:
• اختلالات روانپریشی مانند اسکیزوفرنی یا اختلال هذیانی، خصوصاً اگر شخص دچار توهم، گفتگو با موجوداتی نادیده، باور به مسائلی باشد که از نظر علمی قابل اثبات نیست.
• اختلالات استرس شدید پس از تروما (Trauma) – اگر ایما در گذشته دچار آسیبهای روانی بوده باشد (که در داستان فیلم به آن اشاره میشود). بعضی منتقدان گفتهاند که فیلم بهتر میتوانست روابط بین بیماری روانی و تروما را عمیقتر کند. The Guardian+1
ب) کشیشها؛ تردید، ایمان و تأثیر روانی
-
پدر استیگر شخصیتی است که ابتدا نسبت به وجود شیطان و یا تأثیر خارقالعادهی نیروهای ماورایی شک دارد؛ او بیشتر تمایل دارد موارد را پزشکی یا روانی بررسی کند. این نوع شخصیت در روانشناسی مذهبی و روانشناسی ایمان جنبههای مهمی دارد: تردید، تقابل ایمان و عقل، و تأکید بر شناخت علمی.
-
پدر ریزینگر نمادی است از ایمان بیچونوچرای مذهبی؛ کسی که با تجربه زیاد، مسئول اجرای مراسم تبعید است و باور دارد که برخی حالات انسانی فراتر از فهم صرف پزشکیاند. روانشناختی، این شخصیت نمایانگر نیروهای روانیای است که در دینِ سنتی برای مقابله با اضطرابهای وجودی، شر، گناه و نیازی به چیزی فراتر از علم احساس میشوند.
۲. مضامین روانی عمده
احساس گناه، ایمان و روابط پیچیده با واقعیت
فیلم تأکید دارد بر اینکه ایمان میتواند یک منبع تسکین باشد، اما همچنین منبع تعارض درونی بزرگ. پدر استیگر با مرگ برادرش و همچنین پیشفرضهای پزشکی/روانی وارد ماجرا میشود؛ وقتی با مواردی روبرو میشود که علم قادر به توضیحشان نیست، اضطراب و تعارضش تشدید میشود. این تعارض بین ایمان مذهبی و علم روانشناختی یکی از نقاط روانی کلیدی فیلم است.
خط باریک بین بیماری روانی و «تسخیر شیطانی»
فیلم سعی دارد این سوال را مطرح کند: وقتی رفتارها ظاهر میشوند که علم نمیتواند آنها را فوراً توضیح دهد، آیا لزوماً باید به مافوق طبیعی پرداخت؟ یا اینکه بسیاری از این موارد ممکن است ریشه در اختلالات روانی یا آسیبهای روانی گذشته داشته باشد؟ منتقدان گفتهاند فیلم در نهایت به سمت نمایشی از تسخیر مافوق طبیعی پیش میرود، به جای بررسی دقیقتر روانی بیماری ایما.
تأثیر محیط و اجتماع بر روان
فیلم محیط مذهبی، خانوادهای بسیار دینی، و کلیسا را نشان میدهد که فشارهایی روی فرد دارند تا زمانی که مشکلی را تجربه میکند، آن را «مرض روحانی» بدانند نه روانی. احساس طرد شدن از درمان پزشکی، مراجعه به ایمان و مراجع مذهبی، و مذهب بهعنوان حلقه حمایتی یا گاهی بهصورت فشار روانی بر فرد، همگی از موضوعات روانشناختی مهم فیلماند.
۳. نقاط قوت روانشناختی فیلم
- تمایز بین تردید و ایمان: فیلم به جای آنکه صرفاً ترسناک باشد، تلاش میکند مسیر روانیِ شخصیتی همچون استیگر را نشان دهد که بین علم و باور در نوسان است. این کار ایجاد همذاتپنداری عاطفی احتمالی برای بیننده میکند.
-
احساس رنج و شکنندگی شخصیت ایما: علیرغم قرار گرفتن در موقعیتهای مافوق طبیعی در فیلم، ایما به عنوان انسانی آسیبدیده دیده میشود؛ نه صرفاً یک ابزار ترس. این نمایش کمک میکند فیلم از کابوس صرف فراتر برود و جنبه انسانیتر داشته باشد.
- فضاسازی و دوره درمان طولانی: فیلم زمان قابل توجهی را به exorcism اختصاص میدهد؛ این مدت طولانی باعث میشود بیننده حس فرسایش روانی را احساس کند؛ اینکه چرا شخصی ممکن است باور کند که چیزی فراتر از علم میتواند درمانش کند.
۴. نقاط ضعف روانشناختی و کاستیها
- کمبود عمق در شخصیتپردازی بهخصوص ایما: فیلم زیاد به گذشتهی ایما نمیپردازد؛ تجربههای تروما، زندگی روزمرهاش، تأثیرات روانیِ قبل از تسخیر به اندازه کافی کاوش نمیشوند. منتقدان میگویند اگر فیلم زمان بیشتری برای پیشزمینه و لایههای روانی ایما میگذاشت، داستان روانی مؤثرتر میشد.
- استفاده از کلیشهها: رفتارها، علائم و صحنههای exorcism بیش از حد شباهت به کارهای مشهور قبلی دارد (مثلاً The Exorcist). این کلیشهها تأثیر تازگی را کاهش دادهاند.
- پانزدهبندی روایی ضعیف و ریتم نامتعادل: بعضی بخشها خیلی کند پیش میروند و برخی صحنهها تلاش میکنند ترس را القا کنند اما با لرزش زیاد دوربین یا تغییرات ناگهانی، حس بیقراری و خستگی ایجاد میکنند به جای تعلیق واقعی.
- ابهام زیاد بین علم و ایمان بدون تحلیل روانشناختی: فیلم گرچه امکان تعبیر روانشناختی را به بیننده میدهد، اما خودش زیاد به بررسی علمیِ جایگزینها نمیپردازد؛ مثلاً چرا تشخیص پزشکی رد شده یا اینکه آیا دارو یا درمان روانشناختی امتحان شدهاند یا نه. این امر باعث میشود برخی از بینندگان حس کنند فیلم بیش از حد به سوپرا هم گرایش دارد.
۵. پیام روانشناختی و تأثیر فیلم
- فیلم تأکید میکند که در شرایط اضطراب شدید یا مواجهه با مسائل غیرمعمول، تمایلِ انسان به جستجوی معنویت و نیروهای ماورایی میتواند قوی باشد — حتی اگر علم نتواند پاسخ دهد.
- همچنین پیام ضمنی هست که ایمان، در صورتی که بدون پرسش و تردید باشد، میتواند باعث سرکوب اضطرابهای روانی شود و نه درمان آن؛ سرکوب کردن مشکلات روانی ممکن است به شکل علائم شدیدتری ظهور کند.
- احترام به انسانِ آسیبدیده: فیلم بخشی از موفقیتش این است که ایما را تنها قربانیِ صحنه نیست، بلکه فردی است با رنج و درد.
جمعبندی
فیلم The Ritual (2025) یک تلاش قابل توجه برای آوردن داستانی بر پایهی واقعیت دربارهی exorcism به سینما است، بخصوص در زمینهی تقابل ایمان و علم و بررسی روانیِ فردی که دچار حالتی میشود که خانواده و جامعهاش آن را «تسخیر شیطانی» میدانند. با این حال، فیلم در خلق تعلیق روانی قوی، شخصیتپردازی عمیق و اجتناب از کلیشهها ضعف دارد.
از دیدگاه روانشناسی، بینندگان میتوانند این فیلم را فرصتی برای فکر کردن درباره اینکه چگونه عقاید مذهبی، ترومای روانی، هنجارهای اجتماعی و انتظارات فرهنگی میتوانند تأثیر عمیقی بر درک انسان از خود، علائم روانی و «واقعیت» داشته باشند، ببینند.
- ۸ بازديد
- ۰ ۰
- ۰ نظر
